Nieuwe interesse islamitisch bankieren

09-12-08

Islamitische banken doen het wonderwel in de kredietcrisis. Ook niet-islamitische banken storten zich op het islamitisch bankieren, met Groot-Brittannië op kop. In Nederland stelt het nog weinig voor. De financiële crisis zou wel eens positief kunnen uitpakken voor het imago van de islam. Dit schrijft Trouw.

Er doet zich een opvallend verschijnsel voor: islamitische banken vallen niet om en hun kapitaal verdampt niet, tot nu toe althans. Er zijn zelfs berichten dat de Amerikanen willen onderzoeken of islamitisch bankieren een bijdrage zou kunnen leveren aan de oplossing van de huidige crisis.

Er bestaat al langer belangstelling voor islamitisch bankieren maar die had tot nu toe vooral te maken met klantenwerving. Veel moslims hebben bezwaar tegen rente en ook eisen ze schone beleggingen, in activiteiten die niet strijdig zijn met de sharia.

Ook niet-islamitische banken hebben zich uit puur zakelijke overwegingen op het islamitische bankieren gestort, want daarmee valt geld te verdienen. Britse banken, koplopers op dit terrein, hebben zelfs shariadeskundigen uit Saoedi-Arabië en andere moslimlanden in dienst, die beoordelen of een zakelijke constructie voldoet aan de islamitische wetgeving.

De verschillen tussen Groot-Brittannië en Nederland springen in het oog. In Groot-Brittannië zijn alle mogelijke financiële producten en diensten in islamitische vorm verkrijgbaar, ook bij niet-islamitische, commerciële banken: verschillende soorten islamitische hypotheken, creditcards, aandelen, studentenrekeningen, autoverzekeringen.

In Nederland stelt islamitisch financieren weinig voor. De Rabobank en de Bilaa Ribabank in Leiden experimenteerden een tijdje met een islamitische halalhypotheek. De plannen sneuvelden, omdat de fiscus weigerde de hypotheekrenteaftrek toe te passen op het extra geld dat ook klanten van islamitische banken, zij het onder een andere naam dan rente, kwijt zijn bij de aflossing van hun huis. Daardoor kan een halalhypotheek in Nederland onmogelijk concurreren met een gebruikelijke hypotheekvorm. Maar in Engeland, waar geen hypotheekrenteaftrek bestaat, rekende de krant The Guardian voor dat een halalhypotheek soms concurrerend kan zijn. Britse banken melden dat er, op bescheiden schaal, ook onder niet-moslims belangstelling bestaat voor islamitische financieringsvormen.

Vorig jaar kondigde Wouter Bos een onderzoek aan naar mogelijkheden om islamitisch bankieren te stimuleren. Er is een groeiende markt, waarvan tot nu toe vooral Londen, Dubai en Maleisië profiteren. Wereldwijd zijn er zo’n 300 islamitische banken of andere financiële instellingen.

De nieuwe interesse voor islamitische economie gaat volgens Trouw verder dan alleen maar het verkennen van een nieuwe markt. Breed leeft het besef dat de financiële crisis een principiële herbezinning onontkoombaar maakt. Islamitische of andere theologie is oninteressant voor economen, maar wel kunnen ze onderzoeken of onderliggende principes van de ‘islamitische economie’ zouden kunnen bijdragen aan een oplossing voor de huidige crisis of het voorkomen van een volgende crisis.

‘Islamitische economie’ is, althans in zijn moderne vorm, een betrekkelijk jong verschijnsel. De theorievorming begon ruim vijftig jaar geleden. Islamitische economie is, om misverstanden te vermijden, niet hetzelfde als de economie van moslimlanden.