Marokko, religie en politiek

26-02-09

Door: Mohamed Maqsidi

Geestelijke zuiverheid kan nooit door een politieke leider gegarandeerd worden. Dit is een van de conclusies waarop John Locke de regels van het politieke contract binnen een staat baseert.

De twist en de polemiek rond dit principe in de Arabische wereld is groot. Terwijl deze zaak in Europa, waar mensrechten en vrijheden worden gerespecteerd, al lang opgelost is, worstelt men in de Arabische wereld nog steeds met de details.  In de Arabische wereld is men nog steeds bezig met de nonsens en de erfenis van eeuwen geleden. Zijn de Arabische volkeren dan gedoemd om hetzelfde traject als dat van Europa mee te maken voordat ze bevrijd worden? Hebben de Arabische volkeren een zogenaamd islamitisch protestantisme nodig zodat de religieuze autoriteiten ophouden met de uitbuiting en de manipulatie van de massa?

De Marokkaanse staat heeft tot op heden nog steeds de religie gebruikt als middel om het Marokkaanse volk te manipuleren. De vraag hierbij is tot wanneer de staat dit middel mag gebruiken.

De tijden waarin de politiek in Europa religie nodig had om politieke instellingen tot stand te brengen en te heersen zijn voorbij. Men kan inmiddels de interactie tussen politiek en religie in de middeleeuwen wel begrijpen. Toen werden alle dynastieën door de religieuze instituties gesteund, vandaar dat men zich in deze tijden altijd bezig hield met de religieuze hervormingen in plaats van de politieke hervormingen. Dit verschijnsel is eigenlijk niet vreemd binnen de islam, want gelijk na de dood van de profeet Mohammed brak er een groot politiek conflict uit. Dit eerste conflict heeft later geleid tot veel frustraties, haat en ook oorlogen. De oorlog tussen Ali ibn Abi Taleb (neef van de profeet) en Aisha (echtgenote van de profeet) kan in het kader van dit politieke religieuze conflict geplaatst worden. Kortom de overgang tot politieke macht heeft altijd een religieuze dekking gehad.

In dit kader dient men een aantal instituties zoals  het Imarat al Moemini (leiderschap der gelovigen) zien te plaatsen en te analyseren. Deze institutie heeft in feite geen andere functie behalve de manipulatie van de massa en haar als een kudde te laten volgen.  

De monarchie in Marokko was slim in haar omgang met de religieuze instituties. Ze heeft namelijk deze autoriteit omgetoverd tot een instrument dat noodzakelijk is om te blijven heersen. Zelfs de politieke partijen hebben gebruik gemaakt van religie en de daarbij behorende mythen, dit om de bevolking bezig te houden met zaken die helemaal niet interessant zijn.

Hiermee wordt echter niet ontkent dat religie een gevoel van rust kan zoals Freud heeft gezegd. Religie kan mensen afhouden van politieke ingewikkeldheden en kan mensen daarom ook hun rechten doen vergeten. Dit is precies wat de politiek wilt.

De gelovige is ervan overtuigd dat iedereen in het hiernamaals zijn of haar verantwoording zal afleggen. Dit stimuleert mensen niet om hun rechten op aarde op te eisen. Om deze redenen zie ik over het algemeen niets inhoudelijks in de politieke programma’s van de islamitische bewegingen. Men hamert steeds op ethische zaken zoals de gevolgen van het atheïsme, normen en waarden en dat soort zaken. Men is georiënteerd op het paradijs, want daar zou men krijgen wat men hier op aarde niet kan krijgen. 

Het gedachtegoed van de politieke islamitische bewegingen en politieke partijen bevat een absurde logica. De efficiëntie van dit gedachtegoed en zijn opbrengsten zijn onmeetbaar, want ze praten allemaal over de verantwoording in het hiernamaals en niet over oplossingen op aarde. Het enige wat deze bewegingen doen is dat ze mensen oproepen tot wat ze denken dat goed is. Ze doen dat in de hoop op een beloning na de dood. Neem als voorbeeld de partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling. De kamerleden van deze partij hebben het in de kamer voortdurend over minirokjes, maar nooit over de werkeloze afgestudeerde studenten. De partij die zich als voorbeeld presenteert doet niets voor het volk, behalve enkele ethische preken hier en daar. De partij kwam bijvoorbeeld in opstand toen de voorstellen rond de hervorming van het Familierecht ter discussie kwamen. Vervolgens ging dezelfde partij onvoorwaardelijk akkoord met deze hervorming toen deze van de handtekening van de koning werd voorzien. Deze partij die de religie gebruikt en misbruikt is niet veel anders dan de rest van de partijen met betrekking tot hun beleid ten opzicht van de gevestigde politieke instituties. In dit artikel wordt de partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling aangehaald, omdat deze betrokken is op politiek niveau. De rest van de islamitische bewegingen is niet anders.

Leiderschap der gelovigen; beter niet

De Griekse filosoof Epecur zei: ” Ik let niet op de gewone burgers omdat ze niet weten wat ik zelf weet en hetgeen waar zij het over eens zijn weet ik niet.”

- Ten eerste; zeggen dat de koning de leider is der gelovigen betekent dat zijn politieke bevoegdheden onbeperkt zijn. Hetgeen tegenstrijdig is met de rechtsstaat.

- Ten tweede; de koning is de koning van alle burgers in het land, dus ook voor de joden en de niet-moslims. Wanneer moslims de koning zien als leider der gelovigen, zou dat betekenen dat hij alleen de koning is van moslims. Dit zou weer in strijd zijn met de geloofsvrijheid. Moeten de niet-moslims in Marokko zich dan noodgedwongen bekeren totdat ze onderdanen worden van de leider der gelovigen? Worden moslims in Frankrijk bijvoorbeeld onderdrukt op geloofsgebied? Nee, in Frankrijk zijn de Marokkanen vrij om hun moskeeën te bouwen of anderen tot de islam op te roepen. Dit laatste is in Marokko verboden en oproepen tot het christendom worden als een grote bedreiging gezien. Onlangs is er een groep Afrikanen aangehouden omdat zij een kerk probeerden te bouwen. De islamitische instanties in Marokko kwamen in opstand, en dat gebeurde natuurlijk met directe of indirecte goedkeuring van ‘het leiderschap der gelovigen’. Wat zal er gebeuren als Europese landen moslims verbieden om hun geloof te beleven omdat dit een gevaar zou zijn voor het christendom? Alleen al in Frankrijk protesteerden vele moslims toen er een verbod kwam op de hoofddoek binnen scholen. Frankrijk heeft trouwens niet alleen de hoofddoek op scholen verboden, maar ook alle andere religieuze symbolen waaronder het christelijke kruis.

Geloof moet een individuele zaak zijn en dient absoluut niet in het politieke veld aanwezig te zijn. Om deze reden wijs ik het ‘leiderschap der gelovigen’ af, want religieuze legitimiteit wordt zomaar als een feit opgelegd. De tijden van de kruistochten of de religieuze uitbreidingen zijn voorbij. Er kan in Marokko geen rechtsstaat ontstaan zolang er geen duidelijke scheiding is tussen religie en politiek. Religie betekent relatie van de mens tot zijn schepper en politiek betekent relatie van de mens tot de mens. De scheiding tussen religie en politiek is in eerste instantie bescherming van de religie zelf.

Ik wijs het ‘leiderschap der gelovigen’ als vertegenwoordiger van god op aarde af. De politieke lading hiervan kan zeer schadelijk zijn. Men kan gaan denken dat aanbidden van Allah via de leider de gelovigen moet gebeuren. Dus als je je niet aan deze leider zou onderwerpen zou dat een soort ketterij betekenen. Daarom dient de leider een leider te zijn in het kader van een sociaal contract.